Ode aan (on)kruid!

Ode aan (on)kruid!

Er ligt ons iets op het hart en het gaat over het woord ‘on’kruid. Ten grondslag aan dit woord ligt een zware, negatieve connotatie. Alsof je iets goeds doet wanneer je met een tegelritser of onkruidkrabber elk stukje groen leven uit je toch al stenen omgeving rukt. “Waarom”, vragen wij ons dan af. “Hebben deze plantjes jou iets misdaan? Of ‘staat’ het gewoon niet mooi en zorgt het voor een chaotisch gevoel?” In het algemeen staat chaos de mens niet aan en zijn we altijd op zoek naar orde. En dat komt het kleine beetje groen duur te staan. Gelukkig zijn wijzelf meer van de georganiseerde chaos. Daarom brengen wij bij deze een ode aan al die gezellige plantjes die tussen je stoeptegels groeien.

 
Naast het gevoelsaspect, zijn er daadwerkelijk feiten die aantonen dat deze plantjes goed zijn voor ons, de mens en de samenleving. Voor veel insecten is er in de stad bijvoorbeeld te weinig groen. Bovendien is er vaak sprake van wateroverlast en hittestress. Stoepplantjes helpen al deze aspecten te verminderen. Zo zorgt het straatgroen voor afkoeling en voedsel voor insecten en nemen ze veel water op. We hebben het niet alleen over het groen in tuinen en parken, stoepplantjes zijn minstens zo belangrijk. Bovendien verhogen ze de biodiversiteit.
 
 
Toen wij begonnen met het ontdekken van de planten in Nederland duizelde het ons. Er zijn wel drieduizend planten en we hadden geen flauw benul waar we moesten beginnen. Maar ja, we wilden toch weten door welk kruid we zo verwonderd waren. Er zat dus niets anders op dan een foto te maken en eindeloos plaatjes te kijken op het internet. Op een goede dag vonden we een plaatje van een plant dat leek op diegene die wij fotografeerde. Op een slechte dag verspilde we één dag aan kansloos plaatjes kijken zonder resultaat.
 
 
Wij horen je denken: “Dit moet toch beter kunnen?”, en dat kan! Tegenwoordig zijn er goede hulpmiddelen waar we gretig gebruik van maken. Foto’s maken van de plant is nog steeds waardevol. Je kan het plaatje namelijk nu ook door een app gooien en dan heb je een goede kans dat je het juiste plantje vindt. Een goede app is bijvoorbeeld Plantnet. Tip: ga vooral voor planten met opvallende bloemen. Deze herkent de app het beste. Maak een foto van zowel het blad als de bloem en vergelijk het resultaat van de app met de plant die jij hebt gezien.  
 
 
Wellicht denk je nu: “Dit is een beetje valsspelen”, of: “ik voel me nu wel ervaren om een stapje verder te gaan”. Misschien denk je: “Ik zou het graag eens op de ‘echte’ biologenmanier willen doen”. Dan zit er niks anders op dan met plantliteratuur, zoals de Heukels Flora, aan de slag te gaan. Dit is een echte plantenbijbel, alhoewel het gebruik hiervan wel wat toewijding vergt. Een dikke pil van zeker 700 pagina’s en een berg jargon waar je u tegen zegt.
 

Om je hier toch een beetje wegwijs in te maken is onze tip om eens mee te gaan met een van de leuke en leerzame excursies van bijvoorbeeld Floron of de Rotterdamse Flora Werkgroep. Zij kunnen je dan wijzen op alle bijzondere kenmerken waar je op moet letten om planten te determineren. Wij beloven je dat er een hele nieuwe wereld voor je open zal gaan en dat het enorm leuk is om deze wereld te ontdekken.
 
 
Om jullie alvast op weg te helpen, hier een vijftal veel voorkomende plantjes die wij laatst zijn tegengekomen in de Rotterdamse binnenstad.
 

1. Klein kruiskruid

 
Klein kruiskruid herken je aan de smalle en rechte gele bloempjes die niet echt bloembladeren lijken te hebben. Klein kruiskruid kan je het hele jaar bloeiend aantreffen. Hij groeit eigenlijk overal en dus ook graag tussen stoepstenen. Deze plant neemt bij ons op het dak vanzelf de plantenbakken over, wat eigenlijk een heel fleurig geheel geeft.
 


2. Stijf straatliefdegras

 
Grassen zijn vrij lastig te determineren maar de naam van dit gras zorgt ervoor dat het niet kan ontbreken in deze lijst. Pas sinds de jaren 50 is het gras vanuit warme streken (Afrika en Azië) in de Rotterdamse haven beland. Vervolgens heeft het de rest van Nederland overgenomen doordat de zaden waarschijnlijk makkelijk tussen autobanden werden meegenomen. Het plantje houdt van warmte (vanwege zijn afkomst) en doet het daarom goed in de stenige stad, waar het lekker warm is. De typische kenmerken zijn de lange haren bij de overgang van de bladschede naar de bladschijf op de onderste stengelbladen gecombineerd met een gave bladrand. Dat wil zeggen dat er geen puntjes of uitsteeksels aan de rand van het blad zitten.
 
Het ooit in Nederland ‘bijna uitgestorven’ Stijf hardgras is ook te vinden tussen de tegels in Rotterdam. Tegenwoordig is het met een enorme opmars bezig in de Nederlandse steden.
 
 

3. Stinkende gouwe

Dit kruid fleurt op veel plaatsen de randen van trottoirs op. Met zijn opvallende gele bloemen is het goed te herkennen. Ook heeft het fluorescerend oranjegoud melksap, vandaar ook de naam, wat niet te missen valt wanneer je een stengeltje doormidden breekt. In de oudheid werd dit plantje als wondermiddel voor van alles gebruikt: tegen wratten, galkwalen en overmatige lichaamsbeharing. Een bijzonder plantje dus! Met dat stinken valt het trouwens ook reuze mee. Uit eigen ruikervaring, hoogstens een licht muf geurtje. 
 
 

4. Gehoornde klaverzuring

 
Het leuke van dit plantje is dat hij het weer kan voorspellen. De bladeren van dit geelgebloemde plantje hebben namelijk twee standen. Open en dicht. Bij droog weer staan de blaadjes open maar wanneer regenachtig weer in aankomst is vouwen ze dicht. Let wel, ook ‘s nachts gaan de blaadjes in deze slaapstand. Je herkent het plantje door zijn gele bloemetjes en de ietwat gelijkenis van de blaadjes met een klavertje vier. Vrijwel alle delen van de plant zijn behaard, behalve de bloembladeren. Het staat vaak voor je deur, langs de stoeprand of bijvoorbeeld onder het favoriete bankje waar je graag op zit. Het heeft een sterke dikke wortel die onder de stenen kan komen om daar z’n voedingsstoffen vandaan te halen.
 
 

5. Fijnstraal

 
Voor ons staan deze planten toch wel op nummer één wat betreft de meest algemene planten in de stad. Er zijn een hele boel soorten Fijnstralen te vinden in de stad en ze lijken allemaal erg veel op elkaar. Ze op soortniveau determineren is voor gevorderden, dus wat ons betreft is een Fijnstraal herkennen al heel knap. Hier op de foto zie je een Hoge fijnstraal. De plant is vaak niet te missen omdat het enorm kan worden. Tot wel 1,5 meter hoog en dat groeiend tussen de stoeptegels. Verder heeft het heel veel kleine onopvallende bloemen die er na de bloei uitzien als een soort uitgebloeide mini paardenbloemen. Het is vanuit Zuid-Amerika in Europa terechtgekomen. Eerst werd het in 1980 ontdekt in Londen en Parijs en later heeft het ook de Nederlandse steden veroverd. Een echte pionier die met zijn penwortel overal tussen en door groeit. 
 
 
Er zijn natuurlijk nog veel meer verhalen te vertellen over alle plantjes die tussen de stoeptegels groeien. Kun je er geen genoeg van krijgen? Ga dan eens mee met een van de bovengenoemde activiteiten of ga met ons op pad. We geven verschillende excursies, zoals tijdens de Rotterdamse parkenmaand. Kijk ook eens op de speciale stoepplantjeswebsite van de Hortus Botanicus Leiden.
 
 
Zelfs op het treinperron groeien bijzondere stoepplantjes, zoals de bleekgele droogbloem.
 
 

Het ooit in Nederland ‘bijna uitgestorven’ Stijf hardgras is ook te vinden tussen de tegels in Rotterdam. Tegenwoordig is het met een enorme opmars bezig in de Nederlandse steden.


hallo hier ben ik

Geen resultaten gevonden